Τέσσερεις μύθοι και μια έκπληξη για τον ύπνο

Αν αναλογιστούμε ποιό ποσοστό της ζωής μας ξοδεύουμε κοιμισμένοι, είναι αξιοσημείωτο το μυστήριο που περιβάλλει αυτή την στοιχειώδη λειτουργία μας. Και το μυστήριο είναι το τέλειο έδαφος για την ανάπτυξη μύθων.

Χρειαζόμαστε οκτώ ώρες ύπνου
Ακόμα και αυτό το αξιόπιστο αξίωμα λαϊκής σοφίας, έχει αμφισβητηθεί πρόσφατα. Εκατοντάδες ιστορικά αρχεία δείχνουν οτι μέχρι τα τέλη του 17ου αιώνα, ο κανόνας ήταν δύο διαδοχικές φάσεις ύπνου στις οποίες παρεμβάλλονταν μια-δυο ώρες νυκτερινής δραστηριότητας. Κάποιοι ειδικοί πιστεύουν οτι αυτή είναι η πιο “φυσιολογική” τάση μας και η απογοήτευση όσων πάσχουν από αϋπνίες και ξυπνούν στη μέση της νύχτας μπορεί να συνδέεται με αυτά τα παλαιά ένστικτα για τις δύο περιόδους ύπνου.

Ο κοιμισμένος εγκέφαλος βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας
Από τότε που οι επιστήμονες άρχισαν να μελετούν σοβαρά τον ύπνο, στην δεκαετία του 50, έχουμε μάθει πολλά για την σχετική βασική φυσιολογία. Γνωρίζουμε οτι ο εγκέφαλος είναι αξιοσημείωτα απασχολημένος ενόσω κοιμόμαστε, σε αντίθεση με την λαϊκή αντίληψη οτι πρόκειται για μια ευκαιρία του μυαλού να απενεργοποιηθεί. Ο ύπνος σχετίζεται με τέσσερις ξεχωριστές φάσεις, που επαναλαμβάνονται σε κύκλους 90 λεπτών. Κάθε κύκλος αποτελείται από τρεις φάσεις μη-ταχείας-κίνησης-των-ματιών (μη-REM), γνωστές επίσης ως “ύπνος αργού κύματος” ή “ορθόδοξος ύπνος” (που διαρκεί περίπου το 80% μιας τυπικής νύκτας) και τρεις φάσεις REM (rapid eye movement), που σχετίζεται ιδιαίτερα με τα όνειρα και με ζωηρή νευρική δραστηριότητα.

Οι έφηβοι είναι απλώς τεμπέληδες
Οι περισσότεροι έφηβοι μένουν ξυπνητοί ως αργά και κατόπιν μένουν στο κρεβάτι όλο το πρωί, κοιμισμένοι βαθιά. Είναι δελεαστικό να σκεφτούμε οτι είναι απλώς τεμπέληδες, όμως στην πραγματικότητα πληθαίνουν οι αποδείξεις οτι το σωματικό ρολόι των εφήβων είναι ρυθμισμένο διαφορετικά από ενός ενήλικα. Μια έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2004, σε 25.000 ελβετούς και γερμανούς, συνέκρινε τις ώρες της ημέρας που κοιμόνταν όταν δεν είχαν κοινωνικές υποχρεώσεις. Αυτή η ώρα σταδιακά γινόταν όλο και πιο αργά στην εφηβεία, με ξαφνικό αποκορύφωμα στα 20.
Μια άλλη έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2010, βρήκε οτι οι έφηβοι, περισσότερο από τους ενηλίκους, κατά την διάρκεια της ημέρας υπέφεραν από υπνηλία όταν υποχρεώνονταν στην τήρηση αυστηρού 8ωρου νυκτερινού ύπνου για πολλές μέρες. Υπάρχει επίσης η απόδειξη από τον ύπνο της Mary Carskadon και του εργαστηρίου χρονοβιολογίας στο E.P. Bradley Hospital στο Rhode Island, οτι η μελατονίνη (μια ορμόνη που εμπλέκεται στην ρύθμιση του κύκλου ύπνου) εξακολουθεί να εκκρίνεται σε υψηλά επίπεδα αργότερα μέσα στην μέρα, σε μεγαλύτερους εφήβους.

Sigmund FreudSigmund Freud (Photo credit: mansionwb)

Τα όνειρα είναι γεμάτα συμβολισμούς
Ο Sigmund Freud είναι γνωστό οτι πίστευε οτι τα όνειρα ήταν ο “βασιλικός δρόμος προ το ασυνείδητο”. Υποστήριξε οτι οι εφιάλτες και τα όνειρα είναι γεμάτα συμβολισμούς  οι οποίοι εάν αποκωδικοποιηθούν, μπορούν να αποκαλύψουν τις βαθύτερες επιθυμίες και τους φόβους μας. Είναι μια διαδεδομένη ιδέα, με αρκετούς ανθρώπους να αγωνίζονται να πιστέψουν οτι τα περίπλοκα γεγονότα των ονείρων τους θα μπορούσαν να στερούνται εντελώς νοήματος.
Η απλή αλήθεια είναι οτι υπάρχουν ελάχιστες αποδείξεις οτι τα όνειρα έχουν κάποιο χρήσιμο νόημα. Τουλάχιστον μια ισχυρή θεωρία της νευροβιολογίας υποστηρίζει οτι τα όνειρα προέρχονται από σποραδική νευρική δραστηριότητα στο εγκεφαλικό στέλεχος και την τυχαία ενεργοποίηση αναμνήσεων. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, τα όνειρα είναι το αποτέλεσμα των ανώτερων περιοχών του εγκεφάλου που προσπαθεί να μεταφράσει την τυχαία δραστηριότητα σε κάποιου είδους συνεκτική υποκειμενική εμπειρία.
Μια σχετική πρόσφατη μελέτη 15 παραπληγικών, βρήκε οτι συχνά περπατούσαν στα όνειρά τους, αλλά περπατούσαν λιγότερο συχνά από τους ικανούς κινητικά συμμετέχοντες και οι ερευνητές, υπό την καθοδήγηση της Marie-Thérèse Saurat κατέληξαν στο συμπέρασμα οτι αυτά τα αποτελέσματα ήταν ασύμβατα με την θεωρία του Freud. Οι παραπληγικοί εκφράζονταν ελεύθερα για την ισχυρή επιθυμία τους να ξαναπερπατήσουν και εάν τα όνειρα ενεργούν ως διέξοδος για την ικανοποίηση επιθυμιών, θα αναμενόταν τα όνειρα των παραπληγικών να κυριαρχούνται πολύ περισσότερο από το περπάτημα.

Μπορούμε να ελέγχουμε τα όνειρά μας
Στην ταινία του Christopher Nolan το 2010, Inception, ο χαρακτήρας του Leonardo DiCaprio είναι ένας από τους πολλούς ανθρώπους με την τεχνογνωσία και τον τεχνικό εξοπλισμό να μπει στα όνειρα άλλων ανθρώπων και να εμπλακεί στην εξέλιξη των γεγονότων. Αυτή η τεχνολογία παραμένει φανταστική, η ταινία όμως ήταν προφανώς εμπνευσμένη από το πραγματικό φαινόμενο των συνειδητών ονείρων.
Τα συνειδητά όνειρα είναι συχνά η απολαυστική κατάσταση όπου είναι κάποιος εν μέρει ξύπνιος, ενώ έχει την ικανότητα να ελέγχει τα όνειρα. Αυτή η κατάσταση εμφανίζεται συχνά προς το τέλος μιας περιόδου ύπνου, όταν είμαστε στην ζώνη του λυκόφωτος μεταξύ της χώρας των ονείρων και του να ξυπνήσουμε.
Εάν δεν είχατε ποτέ συνειδητά όνειρα, υπάρχουν συμβουλές πώς να αυξήσετε τις πιθανότητες. Στο ηλεκτρονικό βιβλίο  Control Your Dreams του ψυχολόγου του Πανεπιστημίου του Sheffield, Tom Stafford και της συνειδητά ονειρευόμενης Cathryn Bardsley, συνιστάται η πρακτική να παρατηρούμε εάν είμαστε ξυπνητοί ή κοιμισμένοι. Στην διάρκεια της μέρας ακούγεται τρελό αλλά εάν το συνηθίσετε όταν είσαστε ξυπνητοί, τότε είναι πιθανότερο να κάνετε την διάκριση όταν κοιμόσαστε.
Το στιγμιαίο γύρισμα ενός διακόπτη φωτός είναι μια καλή δοκιμή για το αν είσαστε πραγματικά ξυπνητός, λένε οι συγγραφείς, αφού στα όνειρά σας, η ένταση του φωτός δεν θα αλλάξει. Αντιθέτως, να τσιμπηθείτε είναι κακή δοκιμή, επειδή είναι πολύ εύκολο να ονειρευτείς την πράξη του τσιμπήματος. Αν συνειδητοποιήσετε οτι είσαστε μέσα σε ένα όνειρο, προσπαθείστε να παραμείνετε ήρεμος επειδή εάν δημιουργηθεί διέγερση, πιθανότατα θα ξυπνήσετε. Τέλος, βάλετε στόχους στον εαυτό σας να προσπαθήσετετην επόμενη φορά να επιτύχετε συνειδητότητα σε ένα όνειρο.
ΠΗΓΗ: Psychology Today
Published on October 1, 2012 by Christian Jarrett, Ph.D in Brain Myths
Christian Jarrett is currently writing Great Myths of the Brain (Wiley-Blackwell). His last book was The Rough Guide to Psychology
ΑΠΟΔΟΣΗ: womaneveryday

About Antikleidi Blog

Antikleidi blog antikleidiblog@gmail.com
This entry was posted in Ιατρικοί μύθοι. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s