Η εκδίκηση του παχουλού

fatdavid_michaelangeloΔεν νομίζω ότι υπάρχει άνθρωπος που να μην του αρέσει να κατεβάζει βιτρίνες, ιδίως όταν πίσω από τη τζαμαρία βρίσκονται τα πιο περίτεχνα εργαλεία καταδυνάστευσης της ζωής μας.

Τον Απρίλιο που μας πέρασε, επιστήμονες από το Εθνικό Κέντρο Στατιστικών Υγείας των Κέντρων Ελέγχου Νοσημάτων των ΗΠΑ (NCHS-CDC), εκτόξευσαν όχι πέτρα, αλλά πύραυλο εδάφους-εδάφους κατά της προθήκης όπου εκτίθεται ο μεγαλύτερος μύθος της σύγχρονης ιατρικής. Η Katherine Flegal και ο Barry Graubard επεξεργάστηκαν τα στοιχεία που προέκυψαν από μία πανεθνική έρευνα υγείας και αποφάνθηκαν ότι: Το πάχος (με οποιονδήποτε τρόπο κι αν το μετρήσει κανείς) δεν μικραίνει τη ζωή και δεν αυξάνει τον κίνδυνο θανάτου. Ίσως μάλιστα, οι…στρουμπουλοί, να ζουν περισσότερο!

Ακούσατε κάποιο κανάλι να μεταδίδει το χαρμόσυνο νέο; Διαβάσατε κάποια εφημερίδα να κηρύσσει την απελευθέρωση του (δυτικού) ανθρώπου από την δυναστεία της ζυγαριάς και της μεζούρας; Όχι. Το μόνο που βλέπουμε είναι τις ίδιες μίζερες φιγούρες να περιφέρονται από κανάλι σε κανάλι και να πιπιλίζουν το από καιρό καταρριφθέν μήνυμα: «το πάχος σκοτώνει», «αδυνατίστε γιατί χανόμαστε», «αλλάξτε το πάχος σας από αχλαδόμορφο σε μηλόμορφο και τούμπαλιν», «στην περιφέρεια της μέσης βρίσκεται το μυστικό της μακροζωίας» και άλλα ευτράπελα και τρομοκρατικά. Τελικά αναρωτιέται κανείς με ποιο τρόπο ενημερώνονται επιστημονικά όλοι αυτοί οι διατροφολόγοι και παχυσαρκιολόγοι, που έχουν βάλει σκοπό να μας στερήσουν, αν όχι την ηδονή, τουλάχιστον το δικαίωμα στη λογική.

Μην αδυνατίζετε πολύ γιατί θα πεθάνετε!

Ας δούμε από κοντά τα καινούργια στοιχεία και ας θυμίσουμε και μερικά παλαιότερα. Οι συγγραφείς από τα CDC, στα πλαίσια του προγράμματος ανεύρεσης διατροφικών παραγόντων κινδύνου για την υγεία NHANES III, συνέλεξαν στοιχεία 12000 αντιπροσωπευτικών Αμερικάνων που αφορούσαν τους δείκτες παχυσαρκίας τους: τον δείκτη μάζας σώματος (BMI), το ποσοστό του σωματικού λίπους, την περιφέρεια της μέσης, την περιφέρεια των γοφών, την περιφέρεια του μπράτσου, την σχέση περιφέρειας μέσης προς περιφέρεια γοφών, το πάχος των δερματοπτυχών και την σχέση περιφέρειας μέσης προς ύψος. Μετά ερεύνησαν κατά πόσον αυτοί οι δείκτες είναι σε θέση να προβλέψουν τις πιθανότητες θανάτου αυτών των ανθρώπων. Για να το επιτύχουν αυτό χώρισαν καθέναν ανθρωπομετρικό δείκτη σε 4 περιοχές και κατένειμαν σε αυτές τους 12000 ανθρώπους, ανάλογα με τα σωματικά τους χαρακτηριστικά. Στην «χαμηλή» περιοχή εντάχθηκαν όσοι ήταν πιο αδύνατοι του «φυσιολογικού», στην «φυσιολογική» οι φυσιολογικοί (τρομάρα τους), στην «ενδιάμεση» όσοι ήταν υπέρβαροι και στην «υψηλή» οι παχύσαρκοι. Για να δώσουμε μία αίσθηση της κατηγοριοποίησης αυτής, όσον αφορά τον BMI, στη χαμηλή περιοχή (BMI<18,5) εντάσσονται οι κοκκαλιάρηδες (π.χ. για ύψος 1,80 περίπου 60 κιλά βάρος), στην φυσιολογική (BMI 18,5-25) οι στιλάτοι (π.χ. για ύψος 1,80 70-80 κιλά βάρος), στην ενδιάμεση (ΒΜΙ 25-30) οι στρουμπουλοί (80-100 κιλά) και στην «υψηλή» (BMI>30) οι βαρέων βαρών (100 κιλά και πάνω). Αντίστοιχες ήταν και οι τοποθετήσεις στους άλλους δείκτες.

Σημασια δεν έχει το αίτιο θανάτου που αναγράφεται στην ληξιαρχική πράξη,αλλά η ημερομηνία της.

fat-man-bulge-stomachΜετά από κάποια χρόνια οι ερευνητές εισήλθαν στις βάσεις δεδομένων των ληξιαρχείων και μέτρησαν πόσοι από τους ανθρώπους κάθε κατηγορίας και για κάθε ανθρωπομετρικό δείκτη είχαν πεθάνει. Όποιος εμπιστεύεται τους τηλεγιατρούς και τις λοιπές τρομοκρατικές δυνάμεις θα ανέμενε ότι οι υπέρβαροι και οι παχύσαρκοι θα είχαν αποδεκατιστεί. Φευ: η κατηγορία που εμφάνισε το χαμηλότερο ποσοστό συνολικής θνησιμότητας, ήταν η ενδιάμεση, δηλαδή οι υπέρβαροι, ή αλλιώς οι στρουμπουλοί! Συγκεκριμένα, όσοι ανήκαν στην παχουλή κατηγορία περιφέρειας μέσης, γοφών και μπράτσων είχαν λιγότερους θανάτους από τους στιλάτους, επιβεβαιώνοντας ότι η ζωή θέλει καλοπέραση. Σύμφωνα με τη σκληρή επιστημονική γλώσσα των συγγραφέων, «Οι μετρήσεις μας δείχνουν ότι, σε αυτό το δείγμα καταγράφηκαν έως 7% λιγότεροι θάνατοι απ’ ότι θα περίμενε κανείς αν τα άτομα της ενδιάμεσης κατηγορίας αποτελούσαν την φυσιολογική κατηγορία» (Flegal K, Graubard B. Estimates of excess deaths associated with body mass index and other anthropometric variables. Am J Clin Nutr. 2009, 89: 1213-9).

Η έκπληξη ήρθε από τους…βαρέων βαρών οι οποίοι, σύμφωνα με το επικρατών ιατρικό δόγμα θα έπρεπε να πεθαίνουν σαν τις μύγες: κανένας δείκτης παχυσαρκίας δεν έγινε δυνατόν να συσχετισθεί με την θνησιμότητά τους. Δηλαδή τα σωματικά χαρακτηριστικά δεν ήταν σε θέση να προβλέψουν αν κάποιος θα πεθάνει πρόωρα, ακόμα και αν αυτός ήταν…τεραστίου μεγέθους! Αντίστοιχα ευρήματα ανέφεραν οι ερευνητές και όταν προσπάθησαν να προσδιορίσουν τα αίτια του θανάτου. Συγκεκριμένα οι στρουμπουλοί άνθρωποι δεν είχαν περισσότερες πιθανότητες από τους κομψευόμενους να πεθάνουν από καρκίνους ή καρδιαγγειακά και εγκεφαλικά επεισόδια. Φάνηκε όμως ότι, οι ανήκοντες στην ανώτατη ομάδα BMI έχουν περίπου 5% περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν από τέτοιου είδους θάνατο. Και επειδή εδώ αρχίζουν να χαμογελούν κάποιοι απολογητές της στέρησης και του νεοσυντηρητικού ασκητισμού, τονίζουμε ότι, αφού οι βαρέων βαρών έχουν ίδια ποσοστά συνολικής θνητότητας με τους αδύνατους, αλλά εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά θανάτου από καρδιαγγειακά αίτια, τότε ως αντιστάθμισμα, θα εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά θανάτου από άλλες αιτίες, π.χ. άσθμα, ατυχήματα, λοιμώξεις κλπ. Με άλλα λόγια, σημασία δεν έχει το αίτιο θανάτου που αναγράφεται στην ληξιαρχική πράξη, αλλά η ημερομηνία της.

I love the sound of breaking glass

Η Flegal έχει παρελθόν στο κατέβασμα τζαμαριών. Είναι σεσημασμένη κουκουλοφόρος της επιστήμης. Το 2005, συνένωσε τα δεδομένα τριών αντιπροσωπευτικών πληθυσμιακών δειγμάτων (NHANES I, II και III) και ανακοίνωσε ότι, οι επίσημες αρχές παραφουσκώνουν τα στοιχεία των θανάτων από παχυσαρκία κατά περίπου 90% (αντί για 280.000 ετησίως, είναι 26.000 στις ΗΠΑ, γεγονός που κατατάσσει το λίπος στην ίδια τάξη επικινδυνότητας με τα…μηχανάκια) (Flegal K, Graubard B, Williamson D et al. Excess Deaths Associated With Underweight, Overweight, and Obesity. JAMA. 2005. 293, 1861-67).

Το 2007 ξαναχτύπησε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, αλλά παρουσιάζοντας τα στοιχεία της ακόμα πιο αναλυτικά, μια και όλο το…«ιερατείο της λιποφοβίας» (γιατροί από την Σχολή Δημόσιας Υγείας του Harvard, η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, η Αμερικανική Εταιρεία Καρδιάς, η Αμερικανική Ένωση Καρδιάς και άλλοι γνησίως και αδόλως ανησυχούντες) είχε πέσει να την φάνε (π.χ. Strickler H, Hall C, Wylie-Rosett J et al. Underweight, overweight, obesity and excess deaths. JAMA. 2005. 294: 551-2). Βασιζόμενη και πάλι στις επιδημιολογικές βάσεις δεδομένων των τριών ερευνών NHANES, ανακάλυψε ότι οι αδύνατοι άνθρωποι (BMI<18,5) διατρέχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο θανάτου από αιτίες μη σχετιζόμενες με καρκίνους και καρδιαγγειακά, ενώ οι απλώς υπέρβαροι (αυτούς που ονομάσαμε παραπάνω στρουμπουλούς, BMI 25-30) έχουν σαφώς μειωμένες πιθανότητες να πεθάνουν από τους παραπάνω λόγους, ενώ δεν κινδυνεύουν περισσότερο από καρδιά ή καρκίνο σε σχέση με τους «νορμάλ». Όσον αφορά την σχέση πάχους και καρκίνου, μεταφράζουμε από τη σελίδα 2034: «τα αποτελέσματά μας δείχνουν μικρή ή καθόλου σχέση μεταξύ οποιασδήποτε κατηγορίας BMI και επιπλέον θνησιμότητας από καρκίνο κάθε αιτιολογίας» (Flegal K, Graubard B, Williamson D et al. Cause-Specific Excess Deaths Associated With Underweight, Overweight, and Obesity. JAMA. 2007. 298: 2028-37).

fat-guyΟι απόκρυφες δημοσιεύσεις

Για κάθε βιβλιογραφία που αναφέρουμε παραπάνω, υπάρχουν άλλες τρεις που ισχυρίζονται τα αντίθετα (π.χ Lapidus L, Bengtsson C, Larsson B et al. Distribution of adipose tissue and risk of cardiovascular disease and death: a 12 year follow up of participants in the population study of women in Gothenburg, Sweden. BMJ. 1984. 289:1257-61) και οι οποίες, λόγω συγκεκριμένων συμφερόντων υπερπροβάλλονται με σκοπό τη δημιουργία συγκεκριμένων προτύπων υγείας και συμπεριφοράς. Η συγκεκριμένη τάση είναι γνωστή στην επιστημονική κοινότητα ως confirmation bias (σφάλμα επιβεβαίωσης) και έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι περισσότεροι επιστήμονες συμβουλεύονται μόνο όσες επιστημονικές έρευνες επιβεβαιώνουν την προδιαμορφωμένη άποψή τους. Όσες ανακοινώσεις δεν βολεύουν αγνοούνται. Έτσι δημιουργείται μία ομάδα απόκρυφων επιστημονικών ανακοινώσεων, οι οποίες ουσιαστικά θάβονται και καταδικάζονται στην αφάνεια, όχι επειδή είναι επιστημονικά αναξιόπιστες, αλλά επειδή αμφισβητούν το ισχύον δόγμα.

Το 1999, επιστήμονες από τον Τομέα Επιδημιολογίας και Κλινικών Εφαρμογών του Ινστιτούτου Αεροβικών Εφαρμογών Κούπερ, παρουσίασαν τα αποτελέσματα μιας επιδημιολογικής μελέτης. Μεταξύ του 1971 και του 1989 μετρούσαν το σωματικό πάχος και την φυσική κατάσταση (cardiorespiratory fitness) 22000 υγιών αντρών (χωρίς παρελθόν στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικού ή καρκίνου) και ταυτόχρονα προσδιόριζαν τα αίτια των θανάτων όσων εξ’ αυτών πέθαιναν. Βρήκαν ότι οι παχύτεροι πέθαιναν από καρδιά και άλλα αίτια συχνότερα από ότι οι λεπτοί. Επειδή η μελέτη τους ήταν επιδημιολογική ήξεραν ότι, αυτό που βρήκαν μπορούσε να είναι μία απλή συμπτωματική συσχέτιση, οπότε δεν αρκέστηκαν στο τετριμμένο «το πάχος σκοτώνει». Έβαλαν μέσα στην εξίσωση και την φυσική κατάσταση των ανθρώπων (μετρημένη ως ικανότητα αεροβικής άσκησης) και μετ’ εκπλήξεως βρήκαν ότι η συσχέτιση λίπους θανάτου κατέρρευσε σα χάρτινος πύργος. Αυτό που σχετιζόταν πραγματικά με τις πιθανότητες πρόωρου θανάτου ήταν η φυσική τους κατάσταση. Όσοι υπέρβαροι είχαν καλή φυσική κατάσταση είχαν λιγότερες πιθανότητες να πεθάνουν από καρδιά ή από οτιδήποτε άλλο, σε σχέση με όσους ήταν αγύμναστοι και είχαν φυσιολογικά ποσοστά λίπους. Ακόμα και οι παχύσαρκοι γυμνασμένοι είχαν ίδιες πιθανότητες να πεθάνουν με τους λεπτούς γυμνασμένους. Το πάχος δεν είχε καμία σχέση (Lee C, Blair S, Jackson A. Cardiorespiratory fitness, body composition, and all-cause and cardiovascular disease mortality on men. Am J Clin Nutr. 1999. 69: 373-80).

Βέβαια οι συγκεκριμένοι επιστήμονες δεν έκαναν τίποτα άλλο από το να ανακαλύψουν τον τροχό. Όλοι μας γνωρίζουμε ενστικτωδώς, ότι αυτό που μας διαφοροποιεί από τους παππούδες μας δεν είναι η παχυσαρκία μας, αλλά η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας. Πεθαίνουμε επειδή περνάμε όλη μας τη ζωή σε ένα αμάξι ή σε ένα γραφείο κυνηγώντας ξέπνοοι επιθυμίες άλλων. Οι επιστήμονες του Ινστιτούτου Κούπερ ήταν σαφείς: δεν είναι κακό να έχουμε παραπανίσια κιλά, εφ’ όσον κάνουμε τακτικά μέτριας έντασης αεροβική άσκηση. Ας ξαναδώσουμε στον εαυτό μας το δικαίωμα να ιδρώσει και να λαχανιάσει. Τώρα, αν αυτό επιτευχθεί με 5-6 γύρους στο γήπεδο, με ποδήλατο, με όργωμα, με κλάδεμα, με άσκηση σε γυμναστήριο ή με κάτι άλλο, επαφίεται στα γούστα του καθενός.

Ας μην παρεξηγηθούμε. Δεν εννοούμε ότι το πάχος είναι υγεία. Ένας υπερπαχύσαρκος άνθρωπος που κάνει καθιστική ζωή, με διαβήτη ή στεφανιαία νόσο είναι εξ’ ορισμού άρρωστος και πρέπει να αδυνατήσει. Δεν χρειαζόμαστε κανέναν ειδικό να μας πει ότι νοσεί και ότι θα πεθάνει πρόωρα. Αυτό που υποστηρίζουμε είναι ότι η σύνδεση νοσηρότητας και πάχους δεν διατρέχει αναλογικά όλο το φάσμα των σωμάτων. Επειδή οι υπερπαχύσαρκοι πεθαίνουν νέοι, δεν σημαίνει ότι οι λεπτοί είναι πιο υγιείς από τους παχύτερους, ούτε ότι το πάχος είναι αυτόνομος παράγοντας επικινδυνότητας. Άντρες και γυναίκες με παραπανήσια κιλά, αχλαδόμορφοι ή μηλόμορφοι, εφ’ όσον είναι σε καλή φυσική κατάσταση είναι το ίδιο υγιείς με τους λεπτούς. Άσχημοι μπορεί να είναι. Άρρωστοι όχι.

Φοβού τους επιδημιολόγους

Οι σύγχρονες πολιτικές υγείας βασίζονται κατά μεγάλο μέρος στο φόβο. Πρωτεύοντα ρόλο στη διαμόρφωση φοβικών αντανακλαστικών παίζουν οι περιβόητοι παράγοντες κινδύνου. Το λίπος, τα τριγλυκερίδια, η χοληστερίνη, η υπέρταση, το μέγεθος της μέσης, οι ελεύθερες ρίζες κλπ βαφτίστηκαν απειλές για την υγεία του πολίτη και υπεύθυνα για εγκεφαλικά, καρκίνους, εμφράγματα, στυτική δυσλειτουργία και ό,τι άλλο βάλει ο νους του ανθρώπου. Η διαχείριση αυτών των παραγόντων κινδύνου, είναι αντικείμενο μίας βιομηχανίας πώλησης προϊόντων και υπηρεσιών, η οποία έχει συμφέρον να τους υπερτονίζει. Και όμως. 9 στους 10 παράγοντες κινδύνου που ανακοινώνονται δεν είναι παρά βεβιασμένες αναπόδεικτες συσχετίσεις που προέκυψαν από επιδημιολογικές παρατηρήσεις και όχι σκληρές αποδείξεις που παράγονται από διπλές τυφλές κλινικές μελέτες.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να τονίσουμε ότι, οι επιδημιολογικές μελέτες συνήθως συσχετίζουν κάτι (παράγων κινδύνου) με κάτι άλλο (πάθηση). Η συσχέτιση, όμως, δεν ισοδυναμεί με απόδειξη. Οι μόνες αξιόπιστες πηγές αποδείξεων είναι (όχι πάντα) οι τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες. Και υπάρχουν πολλές τέτοιες που έχουν απομυθοποιήσει τους μπαμπούλες της σύγχρονης υγείας. Για να μην αναρωτιούνται λοιπόν οι κυνηγοί των αντικειμενικών πληροφοριών πώς είναι δυνατόν υπέρβαροι άνθρωποι να αρνούνται πεισματικά να πεθάνουν και να αψηφούν το δόγμα του θανατηφόρου λίπους, τους παραπέμπουμε στην από 8ετίας ανασκόπηση «Διαιτητική πρόσληψη λίπους και πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων» που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal. Σε αυτό το άρθρο ο Lee Hooper από τη Σχολή Υγείας του Πανεπιστήμιου του Teesside του Cleveland, συνεκτίμησε τα αποτελέσματα 27 κλινικών μελετών παρέμβασης στη δίαιτα 31000 ανθρώπων και κατέληξε ότι, η συνολική θνησιμότητα υγιών ανθρώπων ουδόλως επηρεάζεται από το ποσοστό λίπους που περιέχουν οι τροφές (αν και βρήκε μία μικρή αύξηση των θανάτων από καρδιά. Αλλά, όπως έχουμε ήδη πει, το σημαντικό είναι να μη πεθάνεις και όχι από το τι θα πεθάνεις) (Hooper L, Summerbell C, Higgins J et al. Dietary fat intake and prevention of cardiovascular disease: a systematic review. BMJ. 2001. 322: 757-63). Η συγκεκριμένη ανασκόπηση διεξήχθη υπό την αιγίδα του οργανισμού Cochrane Systematic Reviews, του πιο αξιόπιστου και έγκυρου οργανισμού αξιολόγησης παρεμβάσεων υγείας.

«Against the Health Police», James Le Fanu

«Η τεχνική [των επιδημιολογικών μελετών] είναι τόσο γόνιμη που για μία και μόνο πάθηση, τη στεφανιαία νόσο, υπάρχουν τώρα πάνω από 240 προσωπικοί παράγοντες κινδύνου οι οποίοι κυμαίνονται από το να μην τρως αρκετό σκόρδο μέχρι το να είσαι φαλακρός, από το να είσαι παντρεμένος με ευφυή γυναίκα μέχρι το να έχεις μία ανέραστη, από το να πίνεις πολύ έως λίγο γάλα, το να πίνεις καφέ, χλωριωμένο νερό κλπ, κλπ. Αυτοί οι «παράγοντες κινδύνου» είναι στις περισσότερες των περιπτώσεων ρηχοί και αντιφατικοί, όμως αυτό δεν ενοχλεί επειδή, όπως το χτύπημα των σταγόνων στο βράχο, έτσι και αυτοί εμποτίζουν την αντίληψη του κόσμου, δημιουργώντας την πεποίθηση ότι οι καθημερινές μας συνήθειες είναι διαβρωτικές και ότι ουσιαστικά τα πάντα μπορεί να βλάψουν. Η αστυνομία της δημόσιας υγείας για να άρει την όποια καχυποψία των πολιτών, εγγυάται την εγκυρότητα των ευρημάτων επικαλούμενη την αυθεντία των «επιτροπών ειδικών». Οι επιτροπές αυτές, προσεκτικά επιλεγμένες ώστε να αποκλεισθούν όσοι μπορεί να έχουν κάποιες «αμφιβολίες», μαζεύονται γύρω από ένα τραπέζι, δήθεν εξετάζουν τα επιστημονικά ευρήματα, δίκην εντοσθίων ζώου, και κατόπιν, δια ανατάσεως των χειρών, διακηρύσσουν το βέβαιον του κινδύνου».

Του Τρύφωνα Φαρμακωμένου

Περιοδικό Pharmanews / Τεύχος 182

About Antikleidi Blog

Antikleidi blog antikleidiblog@gmail.com
This entry was posted in Διατροφή - δίαιτα. Bookmark the permalink.

Μία απάντηση στο Η εκδίκηση του παχουλού

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s