Βασίλης Ραφαηλίδης – Η Κούβα του Κάστρο

fidel4Οι «φιντελίστας», οι γκεριλέρος (αντάρτες) του Φιντέλ που καταλαμβάνουν την εξουσία την 1η Ιανουάριου 1959 δεν είναι περισσότεροι από χίλιοι. Σε μια χώρα με πληθυσμό δέκα εκατομμυρίων κατοίκων περίπου, χίλιοι «ρέμπελοι» που επιβουλεύονται την εξουσία δεν σημαίνει απολύτως τίποτα από αριθμητικής απόψεως. Κι όμως τη δουλειά την κάνουν χίλιοι άνθρωποι όλοι κι όλοι. Αλλά με την ανοχή και τη συγκατάθεση σχεδόν όλων των χωρικών του νησιού, που κρύβουν και βοηθούν τους αντάρτες.

Ωστόσο, τη δύσκολη δουλειά του ένοπλου αγώνα δεν θα την κάνουν οι χωρικοί αλλά μια χούφτα άνθρωποι, οι «μπαρμπούτος» φιντελίστας, ή μουσάτοι του Φιντέλ, αυτοί ακριβώς που θα επαναφέρουν στη μόδα σ’ όλον τον κόσμο το μούσι. Μόνο που η μπάρμπα (το μούσι) εκείνων των μπαρμπούτος (μουσάτων) ήταν μια ανάγκη επιβεβλημένη απ’τα πράγματα κι όχι απ’ τη μόδα Πού να βρεις ξυράφι και κρέμα ξυρίσματος στη Σιέρα Μαέστρα, το μεγαλύτερο βουνό της Κούβας στα νοτιοανατολικά του νησιού, που η ψηλότερη κορυφή του φτάνει τα δυο χιλιάδες μέτρα περίπου.

Και επειδή ο Κάστρο δεν κόβει το μούσι, θα το κόψει λέει μόνο όταν ολοκληρωθεί η επανάσταση, και επειδή η επανάσταση δεν λέει να ολοκληρωθεί, δεν βλέπω να κόβουν το μούσι ούτε οι σαλονάτοι επαναστάτες, στη σαλονίστικα «επαναστατική» συμπεριφορά των οποίων στηρίζεται λογικά η έκφραση «μούσι!». Μούσι, λοιπόν, η επανάσταση; Μούσι, όσο περιορίζεται στις μουσάτες κοσμικοπολιτικές συγκεντρώσεις. Όμως, οτο τέλος ξυρίζουν το γαμπρό. Κι αν ο Κάστρο δεν προλάβει να ξυριστεί και πάρει το μούσι του στον τάφο, δεν χάλασε ο κόσμος. Καινούργια μούσια θα φυτρώσουν κάποτε στα μάγουλα άλλων μπαρμπούτος. Όπου γης, Σιέρα Μαέστρο. Όπου γης, Γράμμος. Πάντα θα υπάρχουν κάθε εθνικότητας μπαρμπούτος και υπομονετικά θα περιμένουν τους ντεσπεράδος (τους απελπισμένους). Οι επαναστάσεις μπορεί να αρχίζουν με τους κομουνιστές ή άλλου είδους ιδεολόγους, διεκπεραιώνονται όμως από απελπισμένους. Όμως στην Κούβα οι χωρικοί ήταν τόσο απελπισμένοι, που δεν μπορούσαν ούτε να ελπίζουν σε μια καλύτερη μοίρα Και εναπόθεσαν τις ελπίδες τους με εμπιστοσύνη στους ιδεολόγους. Να γιατί πρέπει να διώκονται ο ιδέες έγκαιρα, πριν καταλήξουν σε πράξη. Το «σκέπτεσθαι κομουνιστικά» είναι ήδη μια δυνάμει κομουνιστική πράξη.

fintel-2Κάτω από τέτοιες συνθήκες, χίλιοι άνθρωποι που σκέφτονται επαναστατικά φτάνουν και περισσεύουν για να φέρουν τα πάνω κάτω στην Κούβα Το θαύμα, ακόμα και το θρησκευτικό και όχι μόνο το επαναστατικό, τελείται στο σημείο τομής της απελπισίας και της έμμονης ιδέας. Η κουβάνικη επανάσταση ήταν ένα θαύμα. Γι αυτό και γοητεύει ακόμα Κι ο Κάστρο παραμένει ένας θαυματοποιός. Γι’ αυτό και συναρπάζει ακόμα Όσο για τον Γκεβάρα, η συμπεριφορά του μοιάζει μ’ αυτήν των ηρώων του Μάρκες οτο Εκατό χρόνια μοναξιάς. Στη Λατινική Αμερική δεν υπάρχουν όρια ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό. Η κατά Καστοριάδη Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας εκεί είναι πραγματικότητα Κατανοεί κανείς καλύτερα την κουβάνικη επανάσταση διαβάζοντας τα μυθιστορήματα του Μάρκες, παρά τα συγγράμματα του Μαρξ. Η κουβάνικη επανάσταση είναι «η φαντασία στην εξουσία», όπως θα την ήθελαν οι εξεγερμένοι το Μάη του ’68 σε Αμερική και Ευρώπη.

Και είναι οι νέοι που θα λατρέψουν σαν άγιο και μάρτυρα τον Ερνέστο «Τσε» Γκεβάρα. Πειράζει που ο Ερνέστο ενεργούσε παράλογα; Πειράζει, λεν αυτοί που δεν θα κατανοήσουν ποτέ την επαναστατική αξία και σημασία του σουρρεαλισμού, αν και έχουν στη διάθεσή τους όλα τα κείμενα του Μπρετόν. Πειράζει, λεν οι ευνούχοι, που ενώ ούτε τα σεξουαλικά τους «καθήκοντα» δεν μπορούν να διεκπεραιώσουν με ερωτική επάρκεια, έχουν την αξίωση να διεκπεραιώσουν με επάρκεια τα επαναστατικά τους καθήκοντα. Κάθε επανάσταση που δεν είναι «πηδηχτική», αφήνει εκτεθειμένα τα οπίσθιά της. Διάλεξε: ή θα «πηδήξεις» ή θα σε «πηδήξουν». Ο αυνανισμός δεν είναι επαναστατική πράξη. Το πολύ να είναι λύση ανάγκης και απελπισίας.

fidel3Το βασικό σύνθημα της κουβανικής επανάστασης ήταν: στο ένα χέρι το όπλο και στ’ άλλο η κιθάρα. Ποτέ δεν φάνηκε σύνθημα πιο επαναστατικό. Ναι, η κιθάρα είναι όπλο. Και μην ξεχνάτε κι ένα άλλο σύνθημα, του κουβανογενούς γαλλικού Μάη του ’68: «Οι αστοί πηδούν, εσύ;». Πιο πηδηχτικό – εκρηχτικό ερωτηματικό δεν είδα ποτέ. Επιτρέψτε μου να το διασκευάσω επί το ορθοδοξότερον και ελληνικότερον: «Ακόμα και οι δεσποτάδες πηδούν, εσύ τι κάνεις, ρε μαλάκα;». Αν όλα αυτά σάς φαίνονται χυδαία, είναι γιατί δεν γνωρίζετε καλά την ιστορία της βαθύτατα ερωτικής κουβανικής επανάστασης, που ήταν φροϋ-δομαρξιστική κατά βάθος. Αντί, λοιπόν, εμείς οι μαρξιστές, να κάνουμε τις δέουσες διορθωτικές ερωτικές κινήσεις, ως γνήσιοι ρεβιζιονιστές, χτενίζουμε το χριστιανικό μούσι σας.

Όλα στην Κούβα του Μπατίστα άρχισαν απ’ το φρούριο Μονκάδα στην πόλη Σαντιάγο δε Κούμπα στο νότιο τμήμα του νησιού, κοντά στην αμερικάνικη βάση του Γκουαντανάμο, στις 26 Ιουλίου 1953. Τη μέρα αυτή μια ομάδα παράτολμων νεαρών, με επικεφαλής τον Φιντέλ Κάστρο Ρόυς, που τότε ήταν στέλεχος του συλλόγου των φοιτητών της Νομικής Σχολής του πανεπιστημίου της Αβάνα, όπου φοιτά, επιχειρεί να καταλάβει το φρούριο. Οι εντός ευρισκόμενοι στρατιώτες του Μπατίστα τα χάνουν, αλλά σε λίγο συνέρχονται απ’ την έκπληξη και το επεισόδιο λήγει με την καταδίκη του Φιντέλ, που κάθεται δυο χρόνια στη φυλακή. Η απολογία του στο δικαστήριο θα εκδοθεί με τον τίτλο Η Ιστορία θα με δικαιώσει — και θα τον δικαιώσει πράγματι την Πρωτοχρονιά του 1959, τέσσερα μόλις χρόνια μετά την αποφυλάκισή του, το 1955. Σημειώστε πως ο Κάστρο ήταν ήδη γνωστός στο ευρύτερο κοινό της Κούβας και πριν απ’ την επίθεση στο φρούριο Μονκάδα το 1953. Το 1952 ήταν υποψήφιος βουλευτής ενός ειρηνικού αστικού κόμματος στις εκλογές που ματαιώθηκαν. Κι αυτή ακριβώς η ματαίωση ήταν που άναψε τα εύφλεκτα αίματά του.

Μόλις αποφυλακίζεται το 1955 πάει στο Μεξικό, όπου και γνωρίζει τον αργεντίνο γιατρό Γκεβάρα, που περιοδεύει στη Λατινική Αμερική και μελετάει την αθλιότητά της. Παρέα οι δυο τους και μερικοί ακόμα φίλοι «αποβιβάζονται» το Δεκέμβριο του 1956 στην Κούβα με πρόθεση να ανατρέψουν τον Μπατίστα Έτσι, μια χούφτα άνθρωποι αρχίζουν ένα αντάρτικο, που εις ανάμνησιν της επίθεσης στο φρούριο Μονκάδα το 1953 θα ονομαστεί «Κίνημα της 26ης Ιουλίου».

Ο εντελώς τρελός τρόπος που αρχίζει αυτό το αντάρτικο, που θα διαρκέσει τρία χρόνια, από μια παρεούλα επαναστατών, το κατατάσσει αυτομάτως στα πιο μεγάλα παράδοξα της ιστορίας των επαναστάσεων. Τούτη η πανίσχυρη θέληση για νίκη, που σύντομα θα πραγματωθεί με τον πιο εντυπωσιακό τρόπο, θα παρασύρει αργότερα τον Γκεβάρα στην τρομερή περιπέτεια της Βολιβίας, θα πιστέψει, αυτός ο φλέγόμενος από επαναστατικό πάθος ασθματικός γιατρός, πως για να πετύχει μια επανάσταση αρκεί να πιστεύεις στη νίκη και αρκεί οι εξαθλιωμένοι χωρικοί να σε υποδεχτούν σαν λιμπερταδόρ, όπως παλιά τον Σιμόν Μπολίβαρ. Όμως, η κουβάνικη επανάσταση δεν πέτυχε γιατί μια παρέα ανθρώπων πίστεψαν σ’ αυτήν με πάθος, ή γιατί οι πεινασμένοι χωρικοί συμπαραστάθηκαν αποτελεσματικά στους επαναστάτες, αλλά διότι κανείς δεν θα ήταν δυνατό να πιστέψει πως ένα τόσο παράτολμο εγχείρημα θα ήταν δυνατό να γίνει στην αμερικάνικη κατ’ ουσίαν Κούβα, σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από τις ΗΠΑ. Ήταν τόσο μεγάλος ο αιφνιδιασμός και τόσο μικρή η προετοιμασία για την αντιμετώπιση ενός τέτοιου εγχειρήματος, που μέχρι να ανασυνταχτεί ο Μπατίστα και οι φίλοι του οι Αμερικανοί, τα γεγονότα τους πήραν φαλάγγι

Η κουβάνικη επανάσταση ήταν ένας σίφουνας και ένας ξαφνικός τυφώνας που λες και κινούνταν απ’ τις δυνάμεις της φύσης και όχι της κοινωνίας. Η κουβάνικη επανάσταση ήταν ένα φυσικό γεγονός, που το κυοφορούσε για αιώνες η σταθερά ανισόρροπη ιστορία της Κούβας. Και σαν τέτοιο είναι αδύνατο να ερμηνευτεί με μαρξιστικούς όρους. Αλλωστε, το ΚΚ Κούβας την καταδίκασε εν τη γενέοει της σαν καθαρό παραλογισμό και σαν τυχοδιωκτισμό. Γρήγορα όμως θα καταλάβει πως ο παραλογισμός μπορεί να παίξει σοβαρό ρόλο στην ιστορία Και οι λογικοί κουβανοί κομουνιστές θα συνταχτούν έγκαιρα με τους «τυχοδιώκτες». Ευτυχώς. Γιατί θα φέρουν στους «τυχοδιώκτες» την οργανωτική τους πείρα Ο Κάστρο δεν θα το ξεχάσει αυτό μετά την επανάσταση. Ενώ στη διάρκειά της θα αγαπήσει ειλικρινά τους κομουνιστές συντρόφους. Αλλωστε, γνωρίζει το μαρξισμό από νέος. Μόνο που δεν είναι ακόμα μαρξιστής, θα γίνει όμως. Δεν θα διευκρινισθεί ποτέ αν έγινε στη διάρκεια της επανάστασης, ή αμέσως μετά απ’ αυτήν. Πάντως θα του χρειαστούν δυο χρόνια εξουσίας για να αποκαλύψει το μυστικό και να πει επιτέλους πως είναι κομουνιστής. Μέχρι το 1961, είτε το έκρυβε είτε δεν ήταν.

Ο Κάστρο κατάγεται από ευκατάστατη οικογένεια γαιοκτημόνων κι αυτός ήταν ο λόγος που οι κουβανοί κομουνιστές τον αντιμετώπισαν καχύποπτα στην αρχή. Το έχουμε αυτό το κουσούρι εμείς οι κομουνιστές. Να ταυτίζουμε τον κομουνισμό με τη φτώχεια και να θεωρούμε ύποπτους τους «αποστάτες της τάξης τους», ξεχνώντας πως ο Μαρξ, που έφαγε όλα τα λεφτά του στην «υπόθεση», ήταν ένας ευκατάστατος αστός, γιος μεγαλοδικηγόρου, πως ο Ένγκελς που τον στήριζε οικονομικά ήταν βιομήχανος, πως ο Λένιν ήταν γόνος βολεμένης οικογένειας μεσοαστών ανωτέρων δημοσίων υπαλλήλων.

Όταν ο Κάστρο κατέλαβε την εξουσία δεν είχε να προτείνει κανένα σαφές πρόγραμμα για την οργάνωση της κοινωνίας και του κράτους. Κι αυτό έδωσε τη δυνατότητα στους φίλους του κομουνιστές, που το κόμμα τους υπήρχε στην Κούβα απ’ το 1925, να παίξουν έναν αποφασιστικό ρόλο, παρόλο που ο Κάστρο θα διαλύσει το ΚΚ μαζί με όλα τα αστικά κόμματα και θα φκιάξει ένα καινούργιο με φιντελίστες και παραδοσιακούς κομουνιστές ανάκατα Απ’ το 1959 μέχρι το 1963 το νέο καθεστώς επαγγέλλεται τη σταδιακή ανατροπή του καπιταλισμού. Και από το 1963 αυτοπροσδιορίζεται οαν κομουνιστικό χωρίς προσχήματα και επιφυλάξεις. Στα τέσσερα χρόνια που μεσολαβούν από το 1959 που επικρατεί η επανάσταση μέχρι το 1963 που αυτοπροσδιορίζεται σαν κομουνιστική, κανείς δεν ξέρει προς τα πού ακριβώς θα κινηθεί το καινούργιο καθεστώς της Κούβας.

Μακεδονία 3/1/1959

Μακεδονία 3/1/1959

Στη μέση της διαδρομής απ’ το ’59 μέχρι το ’63 οι Αμερικανοί διακόπτουν τις διπλωματικές τους σχέσεις με την Κούβα του Κάστρο, που μέχρι τότε τις διατηρούσαν με την ελπίδα πως ένας γόνος οικογένειας πλούσιων κτηματιών σαν τον Κάστρο δεν θα ήταν δυνατόν να είναι κομουνιστής, απλώς το παίζει φιλοκομουνιστής για να έχει τη βοήθεια των κομουνιστών, που θα τους εκπαραθυρώσει μόλις εδραιωθεί στην εξουσία Έπεσαν τραγικά έξω. Κι όταν δεν χτυπήσεις έγκαιρα, κινδυνεύεις να την πατήσεις όταν χτυπήσεις παράκαιρα. Απ’ το 1961, που οι Αμερικανοί διακόπτουν τις διπλωματικές τους σχέσεις με τη «δική τους» Κούβα, μέχρι σήμερα χτυπούν τον Κάστρο αδιάκοπα Ακόμα και απόβαση θα κάνουν. Αλλά αυτός, παλούκι στον πισινό τους! Στην Αμερική ο αμερικάνικος πισινός θα τοποθετείται στο εξής στη Φλόριντα, σε απόσταση αναπνοής απ’ την Κούβα. Πρέπει, λοιπόν, οι Αμερικανοί να φορέσουν τις ζώνες προστασίας της καπιταλιστικής τους παρθενικότητας. Τις φόρεσαν το 1961 κι ακόμα δεν τις έβγαλαν.

Τον Ιανουάριο του 1961 διακόπτουν οι Αμερικανοί τις διπλωματικές τους σχέσεις με την Κούβα, και σε τρεις μήνες, τον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς, αποβιβάζονται στον Κόλπο των Χοίρων, οτο κέντρο της νότιας ακτής του νησιού. Γιατί τέτοια βιασύνη; Μα, διότι λίγο νωρίτερα ο Κάστρο είπε πως δημεύεται η περιουσία όλων των αμερικάνικων εταιρειών που υπάρχουν στην Κούβα. Ζημιά δισεκατομμυρίων δολαρίων για τους Αμερικανούς. Τρέχουν, λοιπόν, οι χοίροι στον Κόλπο των Χοίρων με το παλούκι στον κώλο μπας και σώσουν το γουρουνίσιο βιό τους. Αλλά εκεί οι φιντελίοτας τους πετούν στη θάλασσα και η απόβαση καταλήγει σε ένα πρωτοφανές φιάσκο, 14 χρόνια πριν από το ακόμα πιο μεγάλο φιάσκο, της ήττας τους στο Βιετνάμ. Η μεγάλη Αμερική ούτε με τα όπλα δεν μπορεί να κουμαντάρει πλέον τη «δική της» Κούβα, αυτήν ακριβώς που λογάριαζε να την κάνει πολιτεία των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ύστερα απ’ αυτήν την απίστευτη νίκη, ο Κάστρο γίνεται μύθος σ’ Ανατολή και Δύση, Βορρά και Νότο. Λέχτηκε πως τέτοιου μεγέθους μύθος για τον Μεγάλο Νικητή έχει να εμφανιστεί απ’ τον καιρό του Μεγάλου Ναπολέοντα. Και να σκεφτεί κανείς πως όλα άρχισαν από μια μικρή ομάδα ανθρώπων, που έρχονται απ’ το Μεξικό στην Κούβα μόλις πέντε χρόνια πριν απ’ το Βατερλώ των Αμερικανών στον Κόλπο των Χοίρων. Αυτή δεν είναι επαναστατική νίκη, είναι επαναστατικός σουρρεαλισμός.

Εφημερίδα Μακεδονία 29/4/61

Εφημερίδα Μακεδονία 29/4/61

Το 1961, μετά τη συντριβή των Αμερικανών στον Κόλπο των Χοίρων, όλοι οι επαναστάτες απανταχού της οικουμένης πανηγυρίζουν για την επικείμενη πτώση του διεθνούς καπιταλισμού. Αφού τα επαναστατικά πράγματα στο στόμα του λύκου αποδείχτηκαν τόσο εύκολα, γιατί να μην είναι ακόμα πιο εύκολα στην ουρά; Ναι, αλλά ο λύκος εκτός από στόμα και ουρά έχει και κεφάλι. Στο οποίο δεν βρίσκεται μόνο το στόμα αλλά και το μυαλό. Αυτό είναι το πρόβλημα με μας τους έξυπνους επαναστάτες. Νομίζουμε πως μόνο εμείς είμαστε έξυπνοι και πως οι ταξικοί μας εχθροί έχουν ήδη αποβλακωθεί απ’ την πολλή μάσα

Η σύλληψη και ο θάνατος του Τσε το φθινόπωρο του 1967, έξι χρόνια μετά το θρίαμβο στον Κόλπο των Χοίρων θα μας προσγειώσει απότομα στον κόσμο των χοίρων, που τότε ακριβώς, το 1967, θα βγουν και στην Ελλάδα απ’ το χοιροστάσιό τους. Η «εθνοσωτήριος» δεν είναι άσχετη με τον πανικό που καταλαμβάνει τον διεθνή καπιταλισμό μετά την απροσδόκητη νίκη του Κάστρο, αλλά και την αποκοτιά του Γκεβάρα στη Βολιβία Η Ελλάδα τότε δεν κινδύνευε από τους κομουνιστές. Αλλά σου λεν οι Αμερικανοί, σάμπως η Κούβα κινδύνευε; Βάρα, λοιπόν, τους κομουνιστές, πριν γίνουν…κομουνιστές. Αλλωστε, των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν σκοτώνουν το λαγό που μπορεί να ξεπεταχτεί απ’ το καπέλο του μάγου Μαρξ. Και κάνουν στιφάδο το λαγό πριν προλάβουν να καταλάβουν πως δεν ήταν λαγός. Ο σουρρεαλισμός είναι πολιτική. Και η πολιτική είναι σουρρεαλισμός. Αν δεν με πιστεύετε, διαβάστε τα μανιφέστα του σουρρεαλισμού του Αντρέ Μπρετόν. Και προσπαθήστε να καταλάβετε πως είναι κείμενα βαθύτατα πολιτικά. Και μην ξεχνάτε το εξόχως επαναστατικό, σουρρεαλιστικό σύνθημα: Πήδα πριν σε πηδήξουν.

Βασίλης Ραφαηλίδης – Επαναστατικά και απελευθερωτικά κινήματα – Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου (1997)

About Antikleidi Blog

Antikleidi blog antikleidiblog@gmail.com
This entry was posted in Ιστορία και μύθοι, Πολιτική - επικαιρότητα. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s